काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस (IWD) श्रम आन्दोलनबाट विकसित भएको हो ।

सन १९०८ मा यसको बीउ रोपिएको थियो, जब १५ हजार महिलाहरूले न्यूयोर्क शहरमा कम काम गर्ने घण्टा, राम्रो तलब र मतदानको अधिकारको माग गर्दै मार्चपास गरेका थिए । त्यस्को एक वर्ष पछि, अमेरिकाको समाजवादी पार्टीले पहिलो राष्ट्रिय महिला दिवस घोषणा ग-यो । यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रम बनाउने विचार कम्युनिस्ट कार्यकर्ता र महिला अधिकारका वकालत गर्ने क्लारा जेटकिनबाट आएको हो । सन १९१० मा, उनले कोपेनहेगनमा कार्यरत महिलाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा यसलाई उठाइन्। उनको सुझावलाई सम्मेलनमा सहभागी १७ देशका १ सय महिलाले सर्वसम्मतिले समर्थन गरे संगै क्लारा जेटकिनले सन् १९१० मा अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसको स्थापना गरेकी हुन । पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस सन् १९११ मा अस्ट्रिया, डेनमार्क, जर्मनी र स्विजरल्याण्डमा मनाइयो । संयुक्त राष्ट्र संघ ग्ल् ले सन् १९७५ मा यो कार्यक्रम मनाउन थालेको थियो । UN ले सन १९९६ मा “विगत मनाउन, भविष्यको लागि योजना“ भन्ने नाराका साथ दिवस मनायको थियो ।

त्यसोत अन्तर्राष्ट्रिय उत्सवको लागि सुश्री जेटकिनको मौलिक विचार कुनै विशेष दिनसँग जोडिएको थिएन । यद्धपी सन १९१७ मा युद्ध–समयको हडतालमा रूसी महिलाहरूले “रोटी र शान्ति“ को माग गरेपछि मार्च ८ मिति चयन गरिएको थियो । हडतालको चार दिनमा, जारलाई त्याग गर्न बाध्य पारियो, र अस्थायी सरकारले महिलाहरूलाई मतदान गर्ने अधिकार दियो । त्यतिबेला रुसमा प्रचलनमा रहेको जुलियन क्यालेन्डर अनुसार महिला हडताल २३ फेब्रुअरीमा सुरु भएको थियो । ग्रेगोरियन क्यालेन्डर,संसारका धेरै भागहरूमा प्रयोग गरिन्छ, त्यो मिति ८ मार्च हो । त्यसैले ८ मार्चमा अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस मनाइन्छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस धेरै देशहरूमा राष्ट्रिय छुट्टी हो । यस दिन मार्चपास, वार्ता, कन्सर्ट, प्रदर्शनी र बहस सहित विश्वव्यापी रूपमा महिला अधिकारका क्षेत्रमा बिभिन्न कार्यक्रमहरु हुने गरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस वेबसाइटका अनुसार बैजनी, हरियो र सेतो क्ष्ध्म् को आधिकारिक रंग हो, बैजनीले न्याय र मर्यादालाई जनाउँछ । हरियोले आशाको प्रतीक हुन्छ । सेतोले शुद्धतालाई प्रतिनिधित्व गर्दछ । यद्यपि यि रंगलाई विवादास्पद अवधारणा भनियको छ किनभने युकेमा सन् १९०३ मा महिलाको भोटका लागि लड्न स्थापना गरिएको महिला सामाजिक तथा राजनीतिक संघ (WSPU) द्वारा यि रंग प्रयोग गरिएको थियो । यो दिवसमा सन २०२४ को लागि संयुक्त राष्ट्रको नारा “महिलामा लगानी गर्नुहोस : प्रगतिलाई गति दिनुहोस “ हो, जसले लैङ्गिक समानता उपायहरूको महत्वलाई हाइलाइट गर्ने लक्ष्य राखेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवस वेबसाइटले “इन्स्पायर इन्क्लुजन“ भन्ने विषयवस्तु छनोट गरेको छ। यसले आयोजक र कार्यक्रमहरूको उद्देश्य “अवरोधहरू तोड्ने, स्टिरियोटाइपहरूलाई चुनौती दिने र सबै महिलाहरूलाई सम्मान र सम्मान गर्ने वातावरण सिर्जना गर्ने“ भनेको छ ।