चितवनमा हरेक वर्ष जनवरीको पहिलो साताबाट जलपन्छी गणना सुरु हुने परम्परालाई यस वर्ष पनि निरन्तरता दिइएको छ। यो अभियानले ताल, तलैया, नदी र सिमसार क्षेत्रमा पाइने जलपन्छीहरूको सङ्ख्या, प्रजाति, र वासस्थानको अवस्थाबारे जानकारी सङ्कलन गर्न मद्दत पुर्याउँछ। चितवनका राप्ती, रिऊ, नारायणी नदी, बिस हजारी ताल, र अन्य सिमसार क्षेत्रमा गणना भइरहेको छ।
जलपन्छीहरूको अवस्था
नेचर गाइड मनेश कुमार लिम्बुले चराको बासस्थानमा मानवीय क्रियाकलाप, खेतीबालीमा विषादीको प्रयोग, र जलवायु परिवर्तनको असर परिरहेको जानकारी दिनुभयो। यी कारणले जलपन्छीहरूको सङ्ख्या बर्सेनि घट्दै गएको छ। गणनाका क्रममा कहिलेकाहीं दुर्लभ र लोपोन्मुख प्रजातिहरू पनि फेला पर्छन्।
गणनाको नेतृत्व र क्षेत्र
पूर्वी चितवनमा वर्ड एजुकेशन सोसाइटी सौराहाले नेतृत्व गर्दैछ भने पश्चिम चितवनमा नेचर गाइड एसोसिएसन मेघौलीले गणना कार्य अघि बढाएको छ। पश्चिम क्षेत्रमा लोथर पुलदेखि गोलाघाटसम्मका मुख्य वासस्थान, जस्तै ढुङ्ग्री खोला, बूढीराप्ती खोला, लामी ताल, तमोर ताल, बरुण ताल, बिस हजारी ताल, र राइनो तालमा गणना भइरहेको छ।
पर्यटनमा योगदान
चितवनमा चराप्रेमी पर्यटकहरू आउँदा स्थानीय पर्यटन प्रवर्द्धनमा टेवा पुगेको छ। विशेषगरी पश्चिम चितवनको पटिहानी क्षेत्रमा चराप्रेमीहरूको आगमनले स्थानीय अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पारेको वडा अध्यक्ष विष्णुराज महतोले बताउनुभएको छ।
नेपालको पक्षी विविधता
नेपालमा ८९२ प्रजातिका चरा पाइन्छन्, जसमध्ये २०० प्रजाति पानीमा निर्भर छन्। चितवनमा मात्रै ६५२ प्रजातिका चरा पाइने तथ्याङ्क छ। जलपन्छीहरू पहिचान गर्न दूरबिन र क्यामेराको प्रयोग गरिन्छ।
यो अभियानले चरा संरक्षणमा मात्र नभई जलस्रोत र सिमसार क्षेत्रको दीगो व्यवस्थापनमा पनि योगदान पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
