साउदी अरबको हवाई सुरक्षा बलियो बनाउन बेलायत सरकारले रोयल एयर फोर्स ९आरएएफ० का टाइफून लडाकु विमान तैनाथ गर्ने निर्णय गरेको छ। हुथी विद्रोहीहरूबाट मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमणको खतरा बढेको भन्दै बेलायतले यस्तो कदम चालेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। प्रस्तावित तैनाथीको मुख्य उद्देश्य साउदी अरबका सहर, विमानस्थल, तेल प्रशोधन केन्द्रलगायत महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारलाई सम्भावित हवाई आक्रमणबाट जोगाउनु हो। बेलायती रक्षा अधिकारीहरूका अनुसार विमानहरू रक्षात्मक भूमिकामा परिचालन गरिनेछन्। हुथी विद्रोहीविरुद्ध आक्रामक आक्रमण गर्नु यसको उद्देश्य नरहेको बताइएको छ।

के हुन् टाइफून लडाकु विमानका विशेषता?

बेलायतको रोयल एयर फोर्सले प्रयोग गर्ने युरोफाइटर टाइफून आधुनिक बहुउद्देश्यीय लडाकु विमान हो। उच्च गति, शक्तिशाली इन्जिन, आधुनिक राडार र विभिन्न प्रकारका क्षेप्यास्त्र बोक्न सक्ने क्षमताका कारण यसलाई हवाई सुरक्षाका लागि प्रभावकारी मानिन्छ।

ध्वनिको गतिभन्दा दोब्बर तीव्र गति

टाइफूनमा दुईवटा ईजे २०० टर्बोफ्यान इन्जिन जडान गरिएका छन्। यसले अनुकूल अवस्थामा म्याक २ अर्थात् ध्वनिको गतिभन्दा झन्डै दोब्बर गति लिन सक्छ। उच्च गतिका कारण यसले छोटो समयमा लामो दूरी पार गर्न र सम्भावित हवाई खतराको प्रतिकार गर्न सक्छ।

हवाई युद्धमा प्रभावकारी

उन्नत उडान नियन्त्रण प्रणाली र चुस्त बनावटका कारण टाइफूनले तीव्र मोड लिन तथा जटिल हवाई गतिविधि सञ्चालन गर्न सक्छ। शत्रुका विमान पहिचान गर्ने, तिनलाई रोक्ने र आवश्यक अवस्थामा हवाई प्रतिकार गर्ने कार्यमा यसको प्रयोग गरिन्छ।

आधुनिक राडार र सेन्सर प्रणाली

टाइफूनमा लक्ष्य पहिचान तथा निगरानीका लागि आधुनिक राडार र अन्य सेन्सर प्रणाली छन्। तिनले पाइलटलाई हवाई क्षेत्रमा रहेका विमान तथा सम्भावित खतराबारे जानकारी उपलब्ध गराउँछन्। यसबाट हवाई निगरानी र प्रतिरक्षा कार्य प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुग्छ।

 शक्तिशाली क्षेप्यास्त्र बोक्ने क्षमता

टाइफूनले मेटिअर, एएमआरएएएम र एएसआरएएएमजस्ता हवाई लक्ष्य भेदी क्षेप्यास्त्र बोक्न सक्छ। विमानको संस्करण र मिसनअनुसार अन्य हतियारसमेत जडान गर्न सकिन्छ। यसले हवाई प्रतिरक्षाका साथै आवश्यकताअनुसार जमिनमा रहेका लक्ष्यविरुद्ध पनि कारबाही गर्न सक्छ।

 लामो समयसम्म उडान गर्न सक्ने

टाइफूनले आकाशमै अर्को इन्धनवाहक विमानबाट इन्धन भर्न सक्छ। यसले लामो दूरीका सैन्य अभियान सञ्चालन गर्न र आवश्यकताअनुसार हवाई क्षेत्रमा लामो समय सक्रिय रहन मद्दत गर्छ।

साउदी अरब र हुथी विद्रोहीबीच किन छ तनाव ?

यमनमा जारी द्वन्द्वका कारण साउदी अरब र हुथी विद्रोहीबीच लामो समयदेखि तनाव रहँदै आएको छ। सन् २०१४ मा हुथी विद्रोहीहरूले यमनको राजधानी साना नियन्त्रणमा लिएपछि द्वन्द्व थप चर्किएको थियो। सन् २०१५ मा साउदी अरबले यमनको अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताप्राप्त सरकारलाई समर्थन गर्दै हुथीविरुद्ध सैन्य गठबन्धनको नेतृत्व गरेको थियो। त्यसयता हुथी समूहले साउदी अरबलाई आफ्नो प्रमुख प्रतिद्वन्द्वीका रूपमा हेर्दै आएको छ। हुथी विद्रोहीले विगतमा साउदी अरबका विमानस्थल, तेल प्रशोधन केन्द्र र अन्य महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारलाई लक्षित गरी ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण गरेका छन्। यस्ता आक्रमणको जोखिमले साउदी अरबको हवाई प्रतिरक्षालाई थप मजबुत बनाउनुपर्ने आवश्यकता बढाएको छ।

टाइफूनले कसरी जोगाउन सक्छ साउदी अरब?

टाइफून विमान परिचालन भएमा सम्भावित हवाई खतराको निगरानी गर्ने, शत्रुका विमान रोक्ने तथा उपयुक्त परिस्थितिमा केही प्रकारका ड्रोन र क्षेप्यास्त्रलाई निष्क्रिय पार्ने क्षमतामा सहयोग पुग्न सक्छ। तर यसको प्रभावकारिता खतराको प्रकृति, उपलब्ध हतियार, राडारबाट प्राप्त सूचना र अन्य हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीसँगको समन्वयमा निर्भर हुनेछ। यद्यपि, विमान तैनाथ गर्ने निर्णयको कार्यान्वयन, परिचालनको समय र जिम्मेवारीको वास्तविक दायरा पुष्टि गर्ने आधिकारिक विवरण आवश्यक छ। बेलायतको सैन्य सहयोगले साउदी अरबको हवाई सुरक्षामा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने कुरा तैनाथीको स्वरूप र क्षेत्रीय सुरक्षा अवस्थाले निर्धारण गर्नेछ।