काठमाडौं । पश्चिम नेपालको दैलेखमा मिथेन ग्यासको सम्भावित भण्डार फेला परेको खबरले भारतीय सञ्चार माध्यमहरूमा ठूलो चर्चा पाएको छ। भारतीय प्रेस ट्रस्ट अफ इन्डिया (पीटीआई) ले ‘पश्चिम नेपालमा ठूलो मात्रामा मिथेन ग्यास’ भेटिएको उल्लेख गरेपछि इन्डिया टिभीले ‘नेपाल मालामाल बन्दै’ भन्दै ५० वर्षसम्म ग्यासको कमी नहुने दाबी गरेको छ।

यस्तै, नवभारत टाइम्सले त ‘चीनले नेपालमा अर्बौं डलरको खजाना फेला पार्‍यो’ भन्ने शीर्षकमा समाचार प्रकाशित गरेको छ।

भारतीय मिडियाले नेपालको आर्थिक भविष्यलाई लिएर निकै उत्साह देखाएका छन्। दैलेखमा ग्यास भेटिएको विषयलाई नेपालको लागि ठूलो आर्थिक कायापलटको रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ।

विज्ञहरूको यथार्थवादी विश्लेषण:

यस विषयमा नेपाली विज्ञहरू भने तत्कालै ठूलो अपेक्षा नराख्न सुझाव दिन्छन्। उनीहरूका अनुसार, ग्यासको सम्भावित भण्डार पत्ता लाग्नु सकारात्मक भए पनि व्यावसायिक उत्पादन र त्यसबाट नेपालले तत्कालै ठूलो आर्थिक लाभ लिन सक्ने अवस्था छैन।

खानी तथा भूगर्भ विभागका अधिकारीहरूका अनुसार, दैलेखमा गरिएको अध्ययनको अन्तिम प्रतिवेदन सन् २०२५ को डिसेम्बरसम्ममा मात्र आउनेछ। उक्त प्रतिवेदनले मात्र व्यावसायिक रूपमा ग्यास उत्पादन सम्भव छ वा छैन भन्ने स्पष्ट पार्नेछ। अहिले फेला परेको ग्यास मुख्यतया रासायनिक र औद्योगिक प्रयोगका लागि उपयोगी मानिएको छ।

तत्कालका लागि नेपाल ‘मालामाल’ हुने अवस्था नरहेको र थप विस्तृत अध्ययन तथा परीक्षणहरू आवश्यक रहेकोमा विज्ञहरूले जोड दिएका छन्। ग्यासको उत्खनन, प्रशोधन र बजारसम्म पुर्‍याउने कार्यमा ठूलो लगानी र प्रविधि आवश्यक पर्ने भएकाले यसको व्यावसायिक सम्भावनाबारे हतारमा निष्कर्ष निकाल्न नमिल्ने उनीहरूको भनाइ छ।

समग्रमा, दैलेखमा मिथेन ग्यासको सम्भावित भण्डार भेटिनु नेपालको लागि एउटा आशालाग्दो खबर हो। यद्यपि, यसको वास्तविक आर्थिक प्रभावबारे जान्नका लागि अन्तिम प्रतिवेदन र थप अध्ययनको प्रतीक्षा गर्नुपर्ने देखिन्छ।