मुगु जिल्लाको पश्चिम खत्याड गाउँपालिका–४ माझचौर र खत्याड–३ माथिखर्क जस्ता बस्तीहरू अहिले युवा बिहीन बनेका छन्। दशैं-तिहार सकेपछि रोजगारीका लागि भारत जाने युवाहरूका कारण गाउँ सुनसान देखिन थालेको छ।

माथिखर्कको दलित बस्ती, जहाँ ६० घरधुरी छन्, अहिले लगभग सम्पूर्ण युवाविहीन भएको छ। बिरामी पर्दा महिलाहरूले नै बिरामीलाई स्वास्थ्य संस्थासम्म बोकेर लैजानुपरेको कठोर यथार्थले महिलामाथि थप जिम्मेवारीको बोझ परेको छ।

मुगुका दर्जनौं बस्तीहरूमा यस्तै अवस्था छ। रोजगारीको खोजीमा विदेशिनु पर्ने बाध्यताले गाउँका उत्पादनशील युवाहरू बाहिरिन थालेका छन्। गाउँमा युवा अभावले सामाजिक, आर्थिक, र दैनिक जीवनका क्रियाकलापहरू थप कठिन हुँदै गएका छन्।

विदेशमा मजदुरी गर्न जाने यो प्रवृत्तिले स्थानीय अर्थतन्त्रमा गिरावट ल्याउनुका साथै परिवार र गाउँलेको जीवनशैलीमा गहिरो प्रभाव पारेको छ। यो स्थिति तत्काल सम्बोधन गरिनुपर्ने ग्रामीण विकासको गम्भीर चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।