काठमाडौं । नेपालमा आज राष्ट्रिय पत्रकारिता दिवस विभिन्न कार्यक्रमका साथ मनाइँदैछ । नेपाली पत्रकारिता इतिहासमा विशेष महत्व बोकेको यस दिनलाई प्रेस स्वतन्त्रता, नागरिकको सूचनाको अधिकार तथा जिम्मेवार सञ्चार अभ्यासप्रतिको प्रतिबद्धता व्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा लिइन्छ ।
वि.सं. १९५८ साल वैशाख २४ गते नेपालकै पहिलो पत्रिका ‘गोरखापत्र’ साप्ताहिक रूपमा प्रकाशन सुरु भएको दिनको स्मरणमा सरकारले वि.सं. २०७३ सालदेखि हरेक वर्ष वैशाख २४ गते राष्ट्रिय पत्रकारिता दिवस मनाउन थालेको हो । नेपाली पत्रकारिताले १२६ वर्षको यात्रा पूरा गर्दै लोकतन्त्र, जनचेतना र सामाजिक परिवर्तनमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएको छ ।
नेपालमा पत्रकारिताको सुरुवात केवल समाचार प्रकाशनको माध्यम मात्र थिएन, त्यो समयको सामाजिक चेतना, राजनीतिक जागरण र नागरिकलाई सूचना प्रवाह गर्ने महत्वपूर्ण अभियान पनि थियो । समयसँगै नेपाली पत्रकारिता छापा माध्यमबाट रेडियो, टेलिभिजन हुँदै डिजिटल प्लेटफर्मसम्म विस्तार भएको छ । अहिले सामाजिक सञ्जाल र अनलाइन माध्यमको तीव्र विकाससँगै पत्रकारिताले नयाँ अवसरसँगै चुनौतीहरू पनि सामना गरिरहेको छ ।
पत्रकारिता दिवसको मुख्य उद्देश्य पत्रकारिता क्षेत्रको समग्र विकास, प्रेस स्वतन्त्रताको संरक्षण, पत्रकारहरूको पेसागत सुरक्षा तथा जिम्मेवार सञ्चार अभ्यासलाई प्रोत्साहन गर्नु हो । लोकतान्त्रिक समाजमा पत्रकारिता राज्य र नागरिकबीचको महत्वपूर्ण सेतुका रूपमा रहने भएकाले सत्य, निष्पक्षता र विश्वसनीयता पत्रकारिताको मूल आधार मानिन्छ ।
दिवसका अवसरमा सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले राष्ट्रपति भवनमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरेको छ । कार्यक्रममा राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार तथा वरिष्ठ पत्रकार सम्मान प्रदान गरिने छ । पत्रकारिता क्षेत्रमा लामो समयदेखि योगदान पुर्याउँदै आएका व्यक्तित्वहरूलाई सम्मान गरिने कार्यक्रमले पत्रकारिताप्रति समाजको सम्मान र विश्वासलाई थप मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
राष्ट्रिय पत्रकारिता दिवसका अवसरमा राष्ट्रका विभिन्न उच्च पदस्थ व्यक्तित्वहरूले शुभकामना सन्देश दिएका छन् । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले लोकतन्त्र सुदृढीकरणका लागि स्वतन्त्र र जिम्मेवार पत्रकारिता अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्नुभएको छ । उपराष्ट्रपति रामसहाय प्रसाद यादवले सत्य र तथ्यमा आधारित पत्रकारिताले समाजलाई सही दिशा दिने बताउनुभएको छ ।
त्यस्तै, प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले पत्रकारिता क्षेत्रले नागरिकको आवाजलाई सशक्त रूपमा उठाउँदै सुशासन र पारदर्शितालाई बल पुर्याएको उल्लेख गर्नुभएको छ । प्रतिनिधिसभाका सभामुख डोलप्रसाद अर्याल, राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष नारायणप्रसाद दाहाल तथा सञ्चार तथा सूचना प्रविधिमन्त्री डा. विक्रम तिमल्सिनाले पनि पत्रकारिताको विश्वसनीयता, मर्यादा र व्यावसायिक आचरणलाई थप सुदृढ बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ ।
नेपालको पत्रकारिता अहिले प्रविधिको विकाससँगै तीव्र परिवर्तनको चरणमा छ । सूचना प्रवाहको गति बढे पनि भ्रामक सूचना, अपुष्ट सामग्री र सामाजिक सञ्जालको प्रभावले चुनौती थपिएको छ । यस्तो अवस्थामा तथ्यमा आधारित, अनुसन्धानमुखी र उत्तरदायी पत्रकारिताको आवश्यकता अझ बढेको सञ्चार क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन् ।
राष्ट्रिय पत्रकारिता दिवसले केवल इतिहासको सम्झना मात्र गराउँदैन, यसले पत्रकारिताको भविष्यप्रति पनि जिम्मेवारी बोध गराउँछ । लोकतन्त्रको रक्षा, नागरिक अधिकारको संरक्षण र समाजमा सत्य सूचना प्रवाहका लागि पत्रकारिताको भूमिका सधैँ महत्वपूर्ण रहने विश्वास गरिएको छ ।
