काठमाडौं । काठमाडौंका सरकारी अस्पतालभित्र सञ्चालित केही क्यान्टिनहरूमा खाद्य स्वच्छता र गुणस्तरसम्बन्धी गम्भीर कमजोरी फेला परेका छन्। खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण र उपभोक्ता संरक्षणसम्बन्धी निकायको संयुक्त टोलीले गरेको अनुगमनका क्रममा भान्सा व्यवस्थापनदेखि पकाउने तेलको प्रयोग, खाद्य भण्डारण र म्याद गुज्रिएका वस्तुको बिक्रीसम्म लापरबाही देखिएको हो।
अनुगमन टोलीले केही क्यान्टिनमा पकाइएका परिकार खुलै राखिएको, भान्सा फोहोर अवस्थामा रहेको तथा फ्रिजहरू नियमित सरसफाइ र मर्मत अभावमा सञ्चालन भइरहेको पाएको जनाएको छ। खाद्य सामग्रीहरू आवश्यक तापक्रममा नराखी भण्डारण गरिएको र तरकारीजस्ता कच्चा पदार्थ सिधै भुइँमा राखिएको समेत भेटिएको छ। यसले अस्पतालजस्तो संवेदनशील स्थानमा खाद्य सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
पकाउने तेलको गुणस्तर परीक्षण गर्दा केही स्थानमा ‘टोटल पोलार म्याटेरियल्स’ (TPM) को मात्रा स्वीकृत सीमाभन्दा बढी देखिएको अनुगमन प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार बारम्बार तताइएको वा लामो समयसम्म प्रयोग गरिएको तेलमा TPM बढ्ने गर्छ, जसले स्वाद मात्र होइन स्वास्थ्यमा पनि दीर्घकालीन नकारात्मक असर पुर्याउन सक्छ।
निरीक्षणकै क्रममा एक क्यान्टिनको फ्रिजबाट म्याद सकिएका शीतल पेय पदार्थ फेला परेका थिए, जसलाई तत्काल नष्ट गराइएको छ। केही स्थानमा म्याद गुज्रिएको मसला प्रयोग भइरहेको, डस्टबिन खुलै राखिएको तथा भान्साका टायल फुटेको अवस्थासमेत देखिएको थियो। अनुगमन टोलीले सम्बन्धित सञ्चालकलाई सचेत गराउँदै तत्काल सुधार गर्न निर्देशन दिएको छ।
उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले क्यान्टिन सञ्चालक मात्र होइन, अस्पताल प्रशासन पनि उत्तिकै जिम्मेवार हुनुपर्ने बताएका छन्। टेन्डरमार्फत क्यान्टिन सञ्चालनको अनुमति दिने निकायले नियमित निगरानी र मापदण्ड पालना गराउने दायित्व निर्वाह गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ। अस्पतालमा उपचाररत बिरामी तथा आफन्तहरूले त्यहीँ उपलब्ध खाना सेवन गर्ने भएकाले अस्वच्छ वा कम गुणस्तरको भोजनले थप स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
सम्बन्धित निकायले अब क्यान्टिनहरूमा तयार परिकार छोपेर राख्ने, उचित तापक्रममा भण्डारण गर्ने, नियमित सरसफाइ कायम राख्ने र म्याद गुज्रिएका वस्तु बिक्री नगर्ने व्यवस्था कडाइका साथ लागू गरिने जनाएको छ। आगामी दिनमा पुनः अनुगमन गरी सुधार नभेटिए कानुनी कारबाहीसमेत गरिने चेतावनी दिइएको छ। सरकारी अस्पतालजस्तो संवेदनशील स्थानमा खाद्य सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर कडाइका साथ मापदण्ड कार्यान्वयन गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।
