धरानको बराह बचत तथा ऋण सहकारी संस्था र यसका अन्य कम्पनीहरूले १० अर्ब ७३ करोडभन्दा बढी रकम हिनामिना गरेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ। सहकारीका अध्यक्ष शिवकुमार विश्वकर्मासहित २ सय ६२ जनाविरुद्ध सुनसरी जिल्ला अदालतमा मुद्दा दायर भएको छ। हजारौं बचतकर्ताले आफ्नो पैसा फस्ने डरले किटानी जाहेरी दिएका छन्। बराह ग्रुपले सुनचाँदी व्यापारदेखि मोटर, रेमिट्यान्स, कृषि, रियल स्टेटसम्मका २५ वटा कम्पनी खोलेर ठूलो व्यापार गरेको थियो। तर, भित्रभित्रै करोडौँ रूपैयाँ अपचलन भइरहेको खुलासा भएको छ। सहकारीमा जम्मा गरिएको रकम कहाँ गयो भन्ने बारे बचतकर्ताहरू अन्योलमा छन्, र प्रहरी अनुसन्धान भइरहेको छ।

बराह बचत तथा ऋण सहकारी संस्था र यसअन्तर्गतका अन्य कम्पनीहरूले १० अर्ब ७३ करोडभन्दा बढी रकम हिनामिना गरेको पाइएको छ। सोही आरोपमा सुनसरी जिल्ला अदालतमा सोमबार मुद्दा दर्ता भएको छ। सुनसरी जिल्ला सरकारी वकिल कार्यालयले अदालतमा बुझाएको अभियोगपत्र अनुसार, सहकारी अध्यक्ष शिवकुमार विश्वकर्मा (लामिछाने) एक्लैले ५ अर्ब ८८ करोड ४० लाख रुपैयाँभन्दा बढी हिनामिना गरेको देखिएको छ। जसमा:

शिवकुमार स्वयंकाे : २ अर्ब ७१ करोड ३१ लाख
उनका बुबा इन्द्रकुमार विश्वकर्मा : २ अर्ब ४५ करोड ७७ लाख
आमा स्व. विष्णुमाया विश्वकर्मा : ७१ करोड यस्तै, मन्दिरा लामिछानेले १ अर्ब २३ करोड, मानबहादुर विश्वकर्माले १ अर्ब ११ करोड, हरिकुमार धमलाले ३७ करोड, प्रकाश लामगादेले ४८ करोड, र शुभराज खातीले ४३ करोड रुपैयाँ हिनामिना गरेको अभियोगपत्रमा उल्लेख छ।
बराह बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका ४,१६८ जना बचतकर्ताले ५ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँ फिर्ता गर्न माग गर्दै किटानी जाहेरी दिएका छन्।

सरकारी वकिल कार्यालयले ३५ जना संचालक समितिका सदस्यहरू र २६२ जनाविरुद्ध सहकारी ठगी तथा संगठित अपराध अन्तर्गत मुद्दा दायर गरेको छ। प्रहरी अनुसन्धानका क्रममा ११ जना अभियुक्तहरू पक्राउ परिसकेका छन्, जसमा जतनमाया विश्वकर्मा, सरिता विक, अस्मिता भण्डारी, विष्णुकुमारी तुलाधर, रवि पोर्तेल, फूलमाया राई, सुदिन विक, श्रीमान महत क्षेत्री, अपना श्रेष्ठ, रिना राई, र बिक्रम गजमेर छन्।

बराह ग्रुपका प्रमुख कम्पनीहरू: यो घोटालामा बराह ग्रुपअन्तर्गत २५ वटा कम्पनीहरू संलग्न रहेको खुलेको छ। तीमध्ये केही प्रमुख कम्पनीहरू:

बराह ज्वेलरी (न्यूरोड पिपलबोट)
बराह इण्डष्ट्रिज
बराह बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लि.
भद्रकाली सुनचाँदी पसल (लाजिम्पाट)
टाइम्स रेमिट प्रालि
न्यू बराह ज्वेलर्स (न्यूरोड)
बराह मोटर्स प्रालि
इन्द्र बराह ट्राभल्स एण्ड टुर्स प्रालि
बराह कृषि उपज तथा पशुपालन प्रालि
छानबिन प्रतिवेदन अनुसार, यी कम्पनीहरू मार्फत ९ अर्ब ६२ करोडभन्दा बढी रकम हिनामिना गरिएको छ।

सहकारीको दायित्व र बचतकर्ताको पैसा: बराह सहकारीको कुल दायित्व १० अर्ब ८९ करोड रहेको छ, जबकि बचतकर्ताको जम्मा पैसा १० अर्ब ५१ करोड रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। सहकारीले:

बचत रकम: ९ अर्ब ७१ करोड
पासबुकमार्फत संकलित बचत: १० अर्ब ५१ करोड
बिनाधितो कर्जा: ७१ करोड
उठ्न बाँकी ब्याज: ३६ करोड
यसरी हेर्दा, संचालकहरूले हिनामिना गरेको रकम फिर्ता नगरेमा हजारौं बचतकर्ता ठगिन सक्ने खतरा छ।

बराह ग्रुपको प्रारम्भ २०५२ सालमा धरानका लाहुरे परिवारलाई लक्षित गर्दै इन्द्र लामिछाने (विश्वकर्मा) ले गरेका थिए। हङकङ र दुबईसम्म शाखा विस्तार गरेपछि २०६६ मा बराह बचत तथा ऋण सहकारी संस्था स्थापना गरियो। तर, २०७८ सालदेखि नै यो सहकारी आर्थिक संकटमा फस्न थालेको थियो। यो घटनाले नेपालको सहकारी क्षेत्रकै विश्वास संकटमा परेको देखिन्छ। यस घोटालाले हजारौं बचतकर्ताको जीवनभरको पूँजी डुब्न सक्ने सम्भावना छ। अब कानुनी प्रक्रिया कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुराले यस घटनाको अन्तिम परिणाम निर्धारण गर्नेछ।