कञ्चनपुरको ब्रह्मदेव जैविक मार्ग र आसपासका वन क्षेत्रमा बाघको गणना सुरु भएको छ। यो काम “क्यामेरा ट्रयापिङ्ग” विधिबाट भइरहेको छ, जहाँ स्वचालित क्यामेरा जडान गरेर बाघ र तिनको आहारा प्रजातिको अवस्था पत्ता लगाइँदैछ। नेपाल र भारतका सीमावर्ती क्षेत्रसँग जोडिएको यो जैविक मार्ग १६० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएको छ र जैव विविधताका हिसाबले निकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

गणनाको कारण र महत्त्व

बाघ र तिनको आहाराको संख्या पत्ता लगाउन सकियो भने त्यसको आधारमा उचित व्यवस्थापन गरिँदै मानव-वन्यजन्तु द्वन्द्व घटाउन सकिन्छ। जलवायु परिवर्तनका कारण बाघ पहाडी क्षेत्रमा देखिन थालेको तथ्यका आधारमा यो अनुसन्धानलाई थप गहन बनाइएको छ। बाघले गर्मीका कारण वा भाले बाघले लखटेर नयाँ ठाउँमा जाने गरेको पाइएकाले त्यसको अनुगमन गर्न यो पहल गरिएको हो।

गणनाको प्रक्रिया

बाघ र आहाराको गतिविधि थाहा पाउन ७५ जोडी स्वचालित क्यामेरा जडान गरिएको छ। २ किलोमिटरको दुरीमा ७५ वटा ग्रीड बनाइएको छ र प्रत्येक ग्रीडमा एक जोडी क्यामेरा राखिएको छ। यी क्यामेराले क्षेत्रभित्र हिँडडुल गर्ने बाघ र अन्य जनावरहरूको तस्बिर खिच्नेछन्।

क्षेत्रको विशेषता

ब्रह्मदेव जैविक मार्ग नेपाल र भारतको सीमामा रहेकोले बाघको संरक्षणका लागि निकै महत्त्वपूर्ण छ। यहाँको जैव विविधता मात्र नभई मानव र वन्यजन्तुबीचको सह-अस्तित्वलाई बलियो बनाउन यो अनुसन्धानले योगदान पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ।

यो गणनाले भविष्यमा बाघको संरक्षण योजना बनाउन र स्थानीय क्षेत्रको जैविक सन्तुलन जोगाउन महत्वपूर्ण आधार तयार पार्नेछ।