दाङमा पछिल्लो समय व्यावसायिक तरकारी तथा फलफूल खेती गर्ने किसानको संख्या बढ्दै गएको छ। तर उत्पादन बढाउने होडमा रासायनिक विषादीको प्रयोग पनि बढ्दो छ। सम्बन्धित निकायले जैविक खेती र सुरक्षित विषादी प्रयोगबारे तालिम सञ्चालन गरिरहे पनि त्यसको प्रभाव अपेक्षाकृत देखिएको छैन। अत्यधिक विषादीको प्रयोगले मानव स्वास्थ्य, माटो र वातावरणमा गम्भीर असर पर्ने चेतावनी विज्ञहरूले दिएका छन्।

दाङमा पछिल्ला वर्षहरूमा व्यावसायिक तरकारी तथा फलफूल खेती विस्तार हुँदै गएको छ। उत्पादन बढेसँगै बालीलाई रोग र कीराबाट जोगाउन किसानले रासायनिक विषादीको प्रयोग पनि उल्लेख्य रूपमा बढाएका छन्। यद्यपि विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी निकायले किसानलाई जैविक विषादी प्रयोग गर्न र अर्गानिक खेतीतर्फ आकर्षित गर्न तालिम तथा सचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएका छन्। तर ती कार्यक्रमको प्रभाव भने अपेक्षाकृत देखिएको छैन। कृषि ज्ञान केन्द्र दाङका अनुसार जिल्लामा सबैभन्दा बढी विषादी बेमौसमी तरकारीमा प्रयोग हुने गरेको छ। विभिन्न पालिकामा पुगेर किसानलाई सुरक्षित विषादी प्रयोग र अर्गानिक खेतीबारे तालिम दिइए पनि त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न स्थानीय सरकारको सक्रिय भूमिका आवश्यक रहेको सरोकारवालाको भनाइ छ। अर्गानिक र गैरअर्गानिक तरकारीको छुट्टाछुट्टै मूल्य निर्धारण तथा अर्गानिक उत्पादनका लागि विशेष हाटबजारको व्यवस्था गर्न सके किसान क्रमशः जैविक खेतीतर्फ आकर्षित हुने उनीहरूको विश्वास छ।

विशेषगरी बेमौसमी तरकारी तथा फलफूलमा प्रयोग हुने अत्यधिक विषादी र रसायनका कारण मानव स्वास्थ्यमा दीर्घकालीन असर पर्ने जोखिम बढ्दै गएको स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन्। तुलसीपुर उपमहानगरपालिकामा पनि विषादीयुक्त तरकारी तथा फलफूल भित्रिने गरेको आशंका रहे पनि त्यसको परीक्षण गर्ने प्रभावकारी व्यवस्था छैन। पछिल्लो समय नसर्ने रोगका बिरामीको संख्या बढ्दै जानु पनि यससँग जोडिएको एउटा चिन्ताको विषय भएको जनस्वास्थ्य अधिकृतहरूको भनाइ छ।

कृषि क्षेत्र व्यावसायिक बन्दै गए पनि उत्पादन बढाउने नाममा विषादीको अत्यधिक प्रयोगले दीर्घकालीन रूपमा कृषि उत्पादन, माटोको उर्वराशक्ति, वातावरण र मानव स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पारिरहेको कृषि विज्ञहरू बताउँछन्। केही किसानमा सुरक्षित तथा न्यून विषादी प्रयोगबारे चेतना बढ्दै गएको भए पनि अझै व्यापक सुधार आवश्यक रहेको उनीहरूको भनाइ छ।

दाङमा कृषि व्यवसाय विस्तारसँगै उत्पादन बढ्नु सकारात्मक पक्ष हो। तर उत्पादन बढाउने नाममा विषादीको जथाभावी प्रयोग भइरहे यसले भविष्यमा खाद्य सुरक्षा, जनस्वास्थ्य र वातावरणमै गम्भीर चुनौती निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले किसान, उपभोक्ता र सम्बन्धित निकाय सबैको संयुक्त प्रयासबाट सुरक्षित तथा जैविक खेतीलाई प्रोत्साहन गर्नु आजको आवश्यकता बनेको छ ।