काठमाडौं । काठमाडौंको स्वयम्भूमा रहेको स्वयम्भू महाचैत्यसँग जोडिएको एउटा रोचक दृश्य अहिले पनि स्थानीय तथा आगन्तुकका लागि कौतूहलको विषय बन्ने गरेको छ। विशेषगरी सूर्यको प्रकाश निश्चित कोणमा पर्दा महाचैत्यको छायाँ आकाशतर्फ देखिने जस्तो दृश्य देखिने गरेको बताइन्छ। काठमाडौं उपत्यकाको प्रमुख धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदामध्ये एक स्वयम्भू महाचैत्य डाँडाको उचाइमा अवस्थित छ। यसको भौगोलिक अवस्थिति, सूर्यको कोण र मौसमअनुसार यहाँ विभिन्न किसिमका प्रकाश तथा छायाका दृश्य देखिन सक्छन्।

स्थानीयस्तरमा यसलाई धार्मिक आस्था र आश्चर्यसँग जोडेर व्याख्या गर्ने गरिएको पाइन्छ। सामाजिक सञ्जालमा समेत स्वयम्भूको ‘आकाशे छायाँ’ भन्दै यस्ता दृश्यबारे चर्चा हुने गरेको छ। तर महाचैत्यको वास्तविक छायाँ आकाशमै बन्ने भन्ने दाबीलाई भने वैज्ञानिक रूपमा पुष्टि गरिएको छैन। वायुमण्डलीय अवस्था, बादलमा पर्ने प्रकाशको प्रभाव तथा आँखाले देख्ने कोणका कारण जमिनबाट हेर्दा छायाँ आकाशमा परेको जस्तो देखिन सक्ने विज्ञहरूको भनाइ छ।

स्वयम्भूको यो रहस्यमय दृश्य धार्मिक विश्वाससँगै प्राकृतिक विज्ञानका दृष्टिले पनि अध्ययन र चासोको विषय बन्न सक्ने देखिन्छ। यसको वास्तविक कारणबारे वैज्ञानिक अध्ययन भएमा ‘आकाशे छायाँ’को रहस्य थप स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ।