काठमाडौं । विगत केही सातादेखि बजारमा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा आएको भारी वृद्धिका कारण आम उपभोक्ताको भान्सा महँगो बन्दै गएको छ । चामल, खानेतेल र दालजस्ता अत्यावश्यक सामग्रीको मूल्यमा ’अस्वाभाविक’ वृद्धि भएपछि सर्वसाधारण मारमा परेका हुन् ।

मूल्यवृद्धिको अवस्था
बजार तथ्यांक अनुसार, दुई महिनाको छोटो अवधिमा खानेतेलको मूल्य प्रतिलिटर २५ देखि ३० रुपैयाँसम्म बढेको छ । त्यस्तै, भारतबाट आयात हुने चामलको मूल्यमा पनि प्रतिकिलो १५ देखि २० रुपैयाँसम्म वृद्धि भएको पाइएको छ । मूल्यवृद्धिको यो लहर खाद्यान्नमा मात्र सीमित नभई ग्यास र अन्य सामग्रीमा समेत देखिएको छ ।

व्यवसायी र सरकारको दाबी
नेपाल चामल, तेल, दाल उत्पादक संघका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा पदार्थको मूल्य बढेकाले स्थानीय बजारमा मूल्य बढ्नु स्वाभाविक हो । “इन्डोनेशिया र ब्राजिलबाट आउने कच्चा तेल र भारतबाट आउने चामलको खरिद दर नै बढेर आएको छ,“ एक व्यवसायीले बताए ।
अर्कोतर्फ, वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले भने बजारमा कृत्रिम अभाव सिर्जना गरी मूल्य बढाइएको आशंका गरेको छ । विभागका निर्देशक नरहरि तिवारीले भन्नुभयो, “हामीले अनुगमन तीव्र पारेका छौँ । केही व्यापारीले मौज्दात सामानलाई पनि नयाँ मूल्यमा बेचेको गुनासो आएको छ, त्यस्तालाई कडा कारबाही गरिनेछ ।’

उपभोक्ताको सास्ती र आक्रोस

उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरू भने सरकारको अनुगमन प्रभावकारी नभएको आरोप लगाउँछन् । उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चका महासचिव विष्णुप्रसाद तिमिल्सिना भन्नुहुन्छ, “बजार पूर्ण रूपमा बिचौलिया र सीमित ठूला व्यापारीको कब्जामा छ। चुनाव वा अन्य राजनीतिक अस्थिरताको बहानामा उपभोक्ता लुट्ने काम भइरहेको छ, तर सरकार मूकदर्शक बनेको छ ।’

प्रधानमन्त्रीको निर्देशनमूल्यवृद्धिको विषयलाई लिएर जनस्तरबाट तीव्र आलोचना भएपछि प्रधानमन्त्रीले समेत चासो देखाउनुभएको छ । प्रधानमन्त्रीले सम्बन्धित मन्त्रालयका सचिवहरूलाई बोलाएर बजारमा आपूर्ति व्यवस्था सहज बनाउन र कालोबजारी गर्नेलाई तत्काल कारबाही गर्न निर्देशन दिनुभएको छ । तर, सरकारी निर्देशनको प्रभाव बजारमा अझै देखिन सकेको छैन ।

निष्कर्ष

बजारमा देखिएको यो अराजकताले न्यून आय भएका नागरिकको जीवन कष्टकर बनाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यको प्रभाव भनिए पनि स्थानीय स्तरमा हुने ’कार्टेलिङ’ र ’होल्डिङ’ रोक्न सरकारले ठोस कदम चाल्नुपर्ने देखिन्छ ।