काठमाडौं-  हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको महान् पर्व बडादसैँअन्तर्गत आज आइतबार महाअष्टमी मनाइँदैछ। आश्विन शुक्ल अष्टमीका दिन नवदुर्गामध्येकी आठौँ देवी महागौरीको पूजा आराधना गरिन्छ। यसै दिन दुर्गा भवानीको विशेष पूजा गर्ने, शक्तिपीठमा दर्शन गर्ने तथा कतिपय परम्परामा बलि दिने चलनसमेत रहेको छ। बडादसैँको सुरुवात घटस्थापनाबाट हुन्छ। घटस्थापनाका दिन घरघरमा जमरा राखेर दुर्गा भवानीको पूजा आराधना सुरु गरिन्छ। नवरात्रका नौ दिनसम्म देवी दुर्गाका विभिन्न स्वरूपको पूजा गरिन्छ भने दसौँ दिन विजयादशमी मनाइन्छ।

नवरात्रका नौ दिन, नवदुर्गाका नौ स्वरूप

नवरात्रको पहिलो दिन शैलपुत्री, दोस्रो दिन ब्रह्मचारिणी, तेस्रो दिन चन्द्रघण्टा, चौथो दिन कुष्माण्डा, पाँचौँ दिन स्कन्दमाता, छैटौँ दिन कात्यायनी, सातौँ दिन कालरात्रि, आठौँ दिन महागौरी र नवौँ दिन सिद्धिदात्री देवीको पूजा आराधना गर्ने परम्परा छ।नवरात्रका अवसरमा भक्तजनले घर तथा पूजाकोठामा दुर्गा सप्तशती (चण्डी), श्रीमद्देवीभागवतलगायत धार्मिक ग्रन्थको पाठ गर्ने गर्छन्। देवीको आराधनाले शक्ति, ज्ञान, सुख र समृद्धि प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।

फूलपातीदेखि महानवमीसम्म विशेष पूजा

दसैँको सातौँ दिन फूलपाती भित्र्याउने परम्परा छ। यस दिन घरघरमा फूलपाती भित्र्याएर दुर्गा भवानीको पूजा गरिन्छ। काठमाडौंको सैनिक मञ्च टुँडिखेलमा नेपाली सेनाले फूलपाती बढाइँ समारोह आयोजना गर्ने परम्परा पनि छ। आठौँ दिन महाअष्टमीका अवसरमा महागौरीको पूजा आराधना गरिन्छ। विभिन्न शक्तिपीठ तथा देवी मन्दिरमा भक्तजनको भीड लाग्छ। कतिपय समुदायमा कुलपरम्परा र धार्मिक विधिअनुसार बलि दिने तथा विशेष अनुष्ठान गर्ने चलन छ। नवौँ दिन महानवमी मनाइन्छ। यस दिन सिद्धिदात्री देवीको पूजा गरिनुका साथै परम्पराअनुसार औजार, सवारीसाधन तथा विभिन्न उपकरणको पूजा गर्ने चलन पनि छ। कतिपय स्थानमा यस दिन विशेष पूजाआजा र बलि दिने परम्परा रहिआएको छ।

विजयादशमीमा टीका र जमरा लगाउने परम्परा

नवरात्रको दसौँ दिन विजयादशमी मनाइन्छ। यस दिनलाई असत्यमाथि सत्य र अधर्ममाथि धर्मको विजयको प्रतीकका रूपमा लिइन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार भगवान् रामले रावणमाथि विजय प्राप्त गरेको तथा देवी दुर्गाले महिषासुरको वध गरेको प्रसङ्गसँग विजयादशमी जोडिएको छ।विजयादशमीका दिन घरघरमा मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्परा छ। परिवारका सदस्य तथा आफन्त एकै ठाउँमा भेला भएर टीका लगाउने, जमरा ग्रहण गर्ने र सुख, शान्ति, दीर्घायु तथा समृद्धिको कामना गर्ने गरिन्छ। नेपालमा विजयादशमीका दिनदेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म मान्यजनबाट टीका र जमरा लगाउने चलन छ। यस अवधिमा टाढा रहेका परिवारका सदस्यसमेत घर फर्कने भएकाले दसैँलाई पारिवारिक भेटघाट र पुनर्मिलनको पर्वका रूपमा पनि लिइन्छ।

कोजाग्रत पूर्णिमासम्म दसैँको उल्लास

विजयादशमीपछि पनि दसैँको उत्सव पूर्णिमासम्म जारी रहन्छ। कोजाग्रत पूर्णिमाका दिन विशेष पूजा आराधना गर्ने परम्परा छ। यस दिनसँगै दसैँको टीका लगाउने मुख्य अवधि समाप्त हुने धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यता छ। बडादसैँ धार्मिक आस्था, पारिवारिक एकता, सामाजिक सद्भाव र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको नेपालको प्रमुख पर्व हो। देश तथा विदेशमा रहेका नेपालीले आफ्नो परम्पराअनुसार दसैँ मनाउँदै आएका छन्। घटस्थापनाबाट सुरु भएर फूलपाती, महाअष्टमी, महानवमी, विजयादशमी हुँदै कोजाग्रत पूर्णिमासम्म मनाइने बडादसैँले नेपाली समाजमा आपसी प्रेम, सम्मान, सद्भाव र एकताको सन्देश दिने गरेको छ।