धादिङ – बाढीपछि बेल्खु खोलामा थुप्रिएको बालुवा अहिले स्थानीय मजदुरका लागि आम्दानीको स्रोत बनेको छ। बाढीले खोलाको विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो परिमाणमा बालुवा थुपारेपछि स्थानीयले त्यसलाई निकालेर बिक्री गर्न थालेका हुन्।

खोलामा थुप्रिएको बालुवा मजदुरहरूले दिनभर श्रम गरेर निकाल्ने, जम्मा गर्ने र बिक्रीका लागि लैजाने गरेका छन्। बाढीपछि थुप्रिएको बालुवा व्यवस्थापनमा समेत सहयोग पुगेको छ भने मजदुरहरूले यही कामबाट दैनिक गुजारा चलाउन थालेका छन्। बेल्खु खोलामा बाढी आएपछि नदीजन्य पदार्थ ठूलो परिमाणमा थुप्रिएको थियो। कतिपय स्थानमा बालुवा थुप्रिएर खोलाको स्वरूपसमेत परिवर्तन भएको स्थानीय बताउँछन्। अहिले मजदुरहरू त्यही बालुवा निकाल्न व्यस्त देखिन्छन्।

स्थानीयका अनुसार नियमित रोजगारीको अवसर सीमित रहेका बेला बालुवा निकाल्ने कामले केही समयका लागि भए पनि आम्दानीको आधार दिएको छ। बिहानैदेखि खोलामा पुग्ने मजदुरहरू दिनभर बालुवा निकाल्ने र बिक्री गर्ने काममा खटिन्छन्। यसबाट प्राप्त आम्दानीले दैनिक घरखर्च धान्न सहयोग पुगेको उनीहरूको भनाइ छ। बाढीका कारण भएको क्षतिका बीच खोलामा थुप्रिएको बालुवा स्थानीयका लागि भने जीविकोपार्जनको माध्यम बनेको छ। एकातर्फ खोलामा थुप्रिएको बालुवा हट्दै गएको छ भने अर्कोतर्फ स्थानीय मजदुरले श्रम गरेबापत आम्दानी गरिरहेका छन्।

यद्यपि, खोलाबाट बालुवा निकाल्ने तथा बिक्री गर्ने कार्य गर्दा सम्बन्धित निकायले तोकेको मापदण्ड र वातावरणीय पक्षलाई ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ। अनियन्त्रित रूपमा नदीजन्य पदार्थ उत्खनन गर्दा खोलाको प्राकृतिक बहाव, तटीय क्षेत्र र आसपासका संरचनामा असर पर्न सक्ने भएकाले व्यवस्थित रूपमा काम गर्नुपर्ने स्थानीयको भनाइ छ। बाढीपछि थुप्रिएको बालुवालाई उचित व्यवस्थापन गर्न सके स्थानीयस्तरमा रोजगारी सिर्जना हुनुका साथै खोलाको बहावसमेत व्यवस्थित गर्न सकिने देखिन्छ। त्यसका लागि स्थानीय तह र सम्बन्धित निकायले बालुवा व्यवस्थापन तथा उत्खननलाई व्यवस्थित गर्दै स्थानीय मजदुरको रोजगारी र वातावरणीय संरक्षणबीच सन्तुलन कायम गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। हाल बेल्खु खोलामा मजदुरहरू बालुवा निकाल्ने काममा व्यस्त छन्। बाढीले थुपारेको बालुवा उनीहरूका लागि विपद्पछिको अस्थायी भए पनि महत्वपूर्ण आम्दानीको स्रोत बनेको छ।