नेपालमा पाठेघरको मुखको क्यान्सर (सर्भाइकल क्यान्सर) महिलाको मृत्युको प्रमुख कारणहरूमध्ये एक हो। यसलाई रोकथाम गर्न सरकारले माघ २२ देखि फागुन ६ सम्म एच.पी.भी. (ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस) खोप अभियान सञ्चालन गर्दैछ। यो खोप विशेषगरी किशोरीहरूमा सर्भाइकल क्यान्सर हुनबाट जोगाउन प्रभावकारी मानिन्छ।

अभियानका मुख्य तथ्यहरू:

1.लक्षित समूह:

•कक्षा ६ देखि १० सम्मका छात्रा।

•विद्यालयबाहिर रहेका १० देखि १४ वर्ष उमेरका किशोरीहरू।

•लक्षित संख्या: १६ लाख ८८ हजार ७६८ जना किशोरी।

2.खोप मात्रा:

•कुल १७ लाख ७० हजार २० डोज खोप आयात।

•हालसम्म १५ लाख डोज नेपालमा आइपुगेका।

3.स्थान:

•देशभरका १९ हजार ८०० विद्यालयहरू।

4.खोपका फाइदा:

•सर्भाइकल क्यान्सरको मुख्य कारण एच.पी.भी. भाइरसविरुद्ध सुरक्षा।

•खोपले भाइरसको दीर्घकालीन प्रभाव रोक्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

•खोप गुणस्तरयुक्त र विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) द्वारा प्रमाणित।

एच.पी.भी. संक्रमण र यसको प्रभाव:

•प्रसारण:

•यो भाइरस यौन सम्पर्कमार्फत फैलिन्छ।

•संक्रमित व्यक्ति दीर्घकालसम्म उपचार नगरेमा पाठेघरको क्यान्सर हुन सक्छ।

•जोखिम:

•महिलामा हुने क्यान्सरमध्ये पाठेघरको मुखको क्यान्सर दोस्रो प्रमुख कारण हो।

•मृत्युको दृष्टिकोणले भने यो पहिलो स्थानमा छ।

किन किशोरीहरूलाई खोप दिइँदैछ?

•किशोरीहरूको उमेर (१०–१४ वर्ष) एच.पी.भी. भाइरसको जोखिमयुक्त यौनजन्य क्रियाकलाप अघि खोप लगाउन उपयुक्त मानिन्छ।

•यस उमेरमा खोप लगाउँदा प्रतिरोधात्मक क्षमता बलियो हुन्छ।

सर्भाइकल क्यान्सर रोकथामका अन्य उपायहरू:

1.यौन स्वच्छता:

•सुरक्षित यौन व्यवहार अपनाउने।

2.दैनिक जाँच:

•नियमित रूपमा महिलाहरूले पाठेघर जाँच (Pap smear test) गराउने।

3.स्वास्थ्य शिक्षा:

•यौनरोग र संक्रमणबारे जनचेतना फैलाउने।

सरकारको अपिल:

•सबै अभिभावकले आफ्ना छोरीहरूलाई खोप लगाउन प्रेरित गर्नुपर्ने।

•खोपबारे थप जानकारीका लागि १११५ नम्बरमा वा नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न अनुरोध।

निष्कर्ष:

नेपाल सरकारको यो खोप अभियान सर्भाइकल क्यान्सर न्यूनीकरण गर्ने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदम हो। किशोरीहरूको भविष्य सुरक्षित बनाउन खोपको उपयोग आवश्यक छ। यसले महिलाको स्वास्थ्यमा सुधार ल्याउँदै सर्भाइकल क्यान्सरको दर घटाउने अपेक्षा गरिएको छ।