काठमाडौं – खेलकुद केवल मनोरञ्जन र प्रतिस्पर्धाको माध्यम मात्र होइन, सामाजिक समानता, सहकार्य र सशक्तीकरणको महत्वपूर्ण आधार पनि हो। यही सन्देशसहित किशोरकिशोरीबीच लैङ्गिक समानता प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले क्रिकेटमार्फत विशेष पहल अघि बढाइएको छ। युनिसेफ नेपाल, नेपालस्थित अस्ट्रेलियन दूतावास र नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) को सहकार्यमा किशोरकिशोरी छात्रा तथा छात्रलाई एउटै मैदानमा सँगै क्रिकेट खेल्ने अवसर प्रदान गरिएको हो। ‘लेभलिङ द प्लेइङ फिल्ड’ अर्थात् खेलमैदानमा समान अवसर भन्ने अवधारणासहित अघि बढाइएको यस पहलले खेलकुदमा छात्रा र छात्रबीचको विभेद अन्त्य गर्दै समान सहभागिताको वातावरण निर्माणमा जोड दिएको छ।
यस अभियानको मुख्य उद्देश्य किशोरी र किशोरलाई खेलकुदमा समान अवसर प्रदान गर्नुका साथै उनीहरूबीच आपसी सम्मान, सहकार्य, नेतृत्व क्षमता र आत्मविश्वास अभिवृद्धि गर्नु हो। क्रिकेटजस्तो लोकप्रिय खेललाई माध्यम बनाएर बालबालिका तथा किशोरकिशोरीलाई लैङ्गिक समानताको महत्व बुझाउने प्रयास गरिएको छ। परम्परागत रूपमा कतिपय समाजमा खेलकुदलाई छात्रहरूको क्षेत्रका रूपमा हेर्ने प्रवृत्ति अझै कायम छ। विशेषगरी किशोरीहरूले खेलकुदमा सहभागी हुन सामाजिक सोच, अवसरको अभाव तथा विभिन्न अवरोधको सामना गर्नुपर्ने अवस्था छ। यस्तो परिस्थितिमा छात्रा र छात्रलाई एउटै मैदानमा सँगै खेल्ने अवसर दिनुले समान सहभागिताको सकारात्मक सन्देश प्रवाह गर्ने विश्वास गरिएको छ।



क्रिकेट मैदानमा छात्रा र छात्रले सँगै खेल्दा उनीहरूबीच टिमवर्क, अनुशासन, नेतृत्व, पारस्परिक विश्वास र एकअर्काको क्षमताप्रति सम्मान गर्ने भावना विकास गर्न सहयोग पुग्छ। यसले किशोरीहरूलाई आफ्नो क्षमता प्रदर्शन गर्ने अवसर दिनुका साथै किशोरहरूमा पनि लैङ्गिक समानता र समावेशी व्यवहारप्रतिको सकारात्मक सोच विकास गर्न मद्दत पुर्याउँछ। युनिसेफ नेपाल, अस्ट्रेलियन दूतावास र नेपाल क्रिकेट संघको सहकार्यले खेलकुदलाई सामाजिक रूपान्तरणको माध्यमका रूपमा उपयोग गर्ने प्रयास गरेको छ। यस्ता कार्यक्रमले किशोरकिशोरीलाई खेलकुदमा मात्र नभई शिक्षा, नेतृत्व र सामाजिक जीवनका अन्य क्षेत्रमा समेत समान अवसरको महत्व बुझाउन सहयोग पुर्याउन सक्छन्।
‘लेभलिङ द प्लेइङ फिल्ड’ अभियानले खेलकुदमा कसैको लिङ्गका आधारमा अवसर सीमित हुन नहुने सन्देश दिएको छ। खेलमैदानमा छात्रा र छात्र दुवैले समान अवसर, सम्मान र सहभागिता पाउनुपर्ने मान्यतालाई व्यवहारमा उतार्नु नै यस पहलको महत्वपूर्ण पक्ष हो। खेलकुदमा समान सहभागिता सुनिश्चित गर्न सकिए किशोरीहरूको आत्मविश्वास बढ्नुका साथै उनीहरूमा नेतृत्व र निर्णय क्षमता विकास हुने अपेक्षा गर्न सकिन्छ। साथै, सानै उमेरदेखि समानता र सहकार्यको अभ्यासले भविष्यमा विभेदरहित तथा समावेशी समाज निर्माणमा समेत योगदान पुर्याउन सक्छ। क्रिकेटमार्फत सुरु गरिएको यो पहलले एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ—खेलमा जित र हारभन्दा महत्वपूर्ण समान अवसर, सहभागिता र सशक्तीकरण हो।



