काठमाडौं । नेपालमा महिला सुरक्षा र समावेशी सार्वजनिक यातायाततर्फ एक नयाँ अध्याय सुरु हुने संकेत देखिएको छ । सरकारले हालै सार्वजनिक गरेको शासकीय सुधारसम्बन्धी १ सय बुँदे कार्यसूचीअन्तर्गत महिलाहरूका लागि निःशुल्क “ब्लु बस” सेवा सञ्चालन गर्ने घोषणा केवल एक कार्यक्रम मात्र होइन, सामाजिक रूपान्तरणको स्पष्ट सन्देश पनि दिएको छ ।
सरकारले प्रारम्भिक चरणमै आगामी १ सय दिनभित्र कम्तीमा २५ वटा बस सञ्चालनमा ल्याउने लक्ष्य निर्धारण गरेको छ । यो लक्ष्य केवल संख्यात्मक उपलब्धिमा सीमित नभई सार्वजनिक यातायातमा वर्षौंदेखि जरा गाडेर बसेका असुरक्षा, असहजता र विभेदका अनुभूतिहरूलाई सम्बोधन गर्ने प्रयासका रूपमा हेर्न सकिन्छ ।
नेपालजस्तो भौगोलिक र सामाजिक विविधतायुक्त मुलुकमा महिलाहरूका लागि सुरक्षित आवागमन केवल सुविधा मात्र होइन, अधिकारको विषय हो । दैनिक जीवनमा काम, शिक्षा, स्वास्थ्य सेवा वा अन्य आवश्यकताका लागि यात्रा गर्दा महिलाहरूले भोग्ने मानसिक दबाब, दुव्र्यवहारको डर र असमान व्यवहारले उनीहरूको सक्रिय सहभागितामा बाधा पुर्याउँदै आएको यथार्थ अब परिवर्तनतर्फ उन्मुख देखिन्छ ।
‘ब्लु बस’ सेवा सातै प्रदेशमा क्रमशः विस्तार गर्ने योजनाले यसको पहुँचलाई व्यापक बनाउने संकेत दिएको छ । यसले ग्रामीणदेखि सहरी क्षेत्रसम्म महिलाहरूलाई आत्मविश्वासका साथ यात्रा गर्ने वातावरण सिर्जना गर्न सक्छ । अझ महत्वपूर्ण कुरा यस्तो पहलले सार्वजनिक स्थानहरूमा महिलाको उपस्थिति र सहभागिता बढाउँदै लैजाने सम्भावना बोकेको छ । जसले दीर्घकालमा सामाजिक संरचनालाई नै सन्तुलित र न्यायपूर्ण बनाउन सहयोग पुर्याउन सक्छ ।
यद्यपि, यस्ता योजनाहरूको प्रभावकारिता केवल घोषणामा सीमित रहँदैन; यसको सफलता कार्यान्वयनको दृढता, पारदर्शिता र निरन्तरतामा निर्भर हुन्छ । सेवा गुणस्तर, सुरक्षाका मापदण्ड, दक्ष जनशक्ति र दीर्घकालीन आर्थिक व्यवस्थापन जस्ता पक्षहरूमा विशेष ध्यान दिन आवश्यक हुनेछ । यदि यी पक्षहरू सुदृढ रूपमा व्यवस्थापन गर्न सकियो भने यो पहल नेपालका लागि नमुना परियोजना बन्न सक्छ ।
अन्ततः ‘ब्लु बस’ सेवा केवल यातायातको सुधार होइन, यो समानता, सम्मान र सुरक्षाप्रति राज्यको प्रतिबद्धताको प्रतिविम्ब हो । यस्तो कदमले समाजमा सकारात्मक सोचको विकास गर्दै लैंगिक समानताको यात्रालाई गति दिन सक्छ । परिवर्तनको वास्तविक संकेत त्यतिबेला देखिनेछ, जब महिलाहरू निडर भएर, स्वतन्त्र रूपमा र सम्मानपूर्वक सार्वजनिक जीवनमा सक्रिय हुन सक्नेछन् । सायद, यही यात्राको प्रारम्भ ‘ब्लु बस’ बाट हुँदैछ ।
